Sử dụng bảo hộ lao động đúng cách quan trọng không kém việc chọn đúng trang bị. Nhiều nhà máy đầu tư thiết bị tốt nhưng vẫn xảy ra tai nạn, thường do chi tiết nhỏ: mũ đội lệch, găng dính dầu, kính đã trầy xước.
Bài viết này hướng dẫn cách đeo và chỉnh từng món, cách vệ sinh, cất giữ và nhận biết thời điểm cần thay mới. Nội dung dành cho quản lý nhà máy, kỹ sư an toàn, đội trưởng công trình và người lao động.
Đeo và điều chỉnh bảo hộ lao động đúng cách
Kiểm tra mũ bảo hộ trước tiên. Mũ phải đội thẳng, quai cài chắc dưới cằm. Núm chỉnh cần vừa đầu để mũ không lắc khi cúi người.
Nhiều công nhân đội mũ quá lỏng. Mỗi lần cúi nhặt vật liệu, mũ lại rơi xuống nền. Chỉ cần vặn lại núm chỉnh là xong.
Không đội mũ ngược, trừ khi nhà sản xuất cho phép. Đừng dán nhãn, khoan lỗ hay gắn phụ kiện lên vỏ mũ, vì điều này làm yếu vỏ nhựa. Muốn gắn thêm thiết bị, hãy hỏi nhà cung cấp trước.
Kính bảo hộ phải ôm khít mặt nhưng không gây đau. Khi làm việc với bụi mịn hoặc hóa chất bắn, nên dùng kính trùm kín quanh mắt. Dây đeo đủ chặt để kính không tuột khi cúi.
Găng tay phải vừa tay. Găng rộng làm giảm cảm giác cầm nắm và dễ vướng vào máy. Tuyệt đối không dùng găng vải gần máy quay, vì găng có thể bị cuốn vào trục.
Giày bảo hộ phải buộc chặt. Khi làm việc với hóa chất, để ống quần nằm ngoài miệng giày để chất lỏng không chảy vào trong. Với người làm việc trên cao, dây đai phải móc đúng điểm và kiểm tra khóa trước khi leo.
Nên có người thứ hai kiểm tra chéo trước mỗi lần bắt đầu công việc. Lỗi nhỏ như khóa chưa cài hết thường bị bỏ sót khi người làm đã quen tay.
Vệ sinh và làm khô bảo hộ đúng cách
Bảo hộ bẩn không chỉ mất thẩm mỹ. Dầu mỡ làm găng trơn, bụi làm kính mờ, mồ hôi khiến lớp lót xuống cấp nhanh hơn. Vì vậy cần vệ sinh định kỳ.
Mũ và kính có thể lau bằng nước ấm pha ít xà phòng nhẹ, rồi lau khô bằng khăn mềm. Tránh dung môi mạnh như xăng hay axeton, vì chúng làm nứt nhựa và mờ bề mặt kính. Găng chống hóa chất cần rửa theo hướng dẫn riêng và kiểm tra vết rách sau mỗi lần rửa.
Quần áo bảo hộ nên giặt thường xuyên, nhất là khi dính dầu hoặc hóa chất. Quần áo chống cháy cần giặt riêng, vì một số chất tẩy và nước xả vải làm giảm khả năng chống cháy. Hãy đọc kỹ nhãn giặt.
Sau khi vệ sinh, làm khô hoàn toàn trước khi cất. Đồ ẩm dễ mốc và có mùi. Nên phơi nơi thoáng gió, tránh nắng gắt kéo dài vì tia UV làm nhựa giòn và phai màu vải.
Cất giữ bảo hộ lao động để tránh hư hỏng
Mỗi người nên có chỗ cất riêng cho bộ bảo hộ của mình. Tủ cá nhân hoặc móc treo có ghi tên bảo quản tốt hơn nhiều so với để chung, đồng thời tránh lây mồ hôi giữa những người dùng. Không vứt mũ và kính vào thùng dụng cụ chung, nơi chúng dễ bị đè và trầy.
Nơi cất phải khô ráo, thoáng khí, xa nguồn nhiệt, hóa chất và nắng trực tiếp. Mũ để sau kính xe ô tô giữa trưa hè có thể biến dạng chỉ sau vài tuần. Giày nên để nơi thông thoáng và thỉnh thoảng thay lót để giảm mùi.
Dây đai và dây treo chống rơi cần cất riêng, treo gọn, tránh gập gấp và không để dính hóa chất. Nhóm thiết bị này quyết định an toàn trong tình huống xấu nhất nên cần chăm sóc kỹ hơn. Quy trình kiểm tra chi tiết có trong bài kiểm tra thiết bị cứu sinh định kỳ.
Nhận biết thời điểm cần thay bảo hộ lao động
Mỗi loại bảo hộ có tuổi thọ riêng, tùy vật liệu, điều kiện làm việc và hướng dẫn nhà sản xuất. Đừng chờ hỏng hẳn mới đổi, hãy chủ động kiểm tra các dấu hiệu xuống cấp.
Mũ cần thay khi nứt, biến dạng, bạc màu nặng hoặc từng bị va đập mạnh. Mũ đã va đập có thể trông còn nguyên bên ngoài nhưng cấu trúc bên trong đã yếu. Kính nên thay khi trầy nhiều làm giảm tầm nhìn. Găng cần thay khi thủng hoặc mất độ bám. Giày cần thay khi lộ mũi thép, mòn đế hoặc mất khả năng chống trượt.
Bạn có thể lồng ghép kiểm tra bảo hộ vào buổi họp đầu ca hoặc đợt kiểm tra an toàn hằng tháng. Quan trọng hơn, hãy tạo môi trường để ai phát hiện trang bị hỏng cũng dám báo và được đổi ngay, không bị phạt.
Doanh nghiệp cũng nên dự trù ngân sách thay mới theo chu kỳ, như gợi ý trong bài trang bị bảo hộ cho công nhân công trình.
Biến việc sử dụng bảo hộ lao động thành thói quen
Khó nhất là biến việc đeo bảo hộ thành thói quen. Người quản lý đóng vai trò quyết định: nếu quản lý luôn đội mũ và đeo kính khi vào khu vực yêu cầu, người lao động sẽ làm theo. Giải thích lý do, thay vì chỉ ra lệnh, giúp họ hợp tác hơn.
Bạn có thể đọc thêm bài chọn bảo hộ lao động theo môi trường để chọn đúng loại cho từng nơi làm việc. Nếu cần trao đổi về tình hình cụ thể của đơn vị, bạn có thể gửi thông tin qua trang Liên hệ.
Khái niệm và các nhóm trang bị được trình bày chung tại bài Thiết bị bảo hộ cá nhân trên Wikipedia tiếng Việt. Sử dụng đúng và bảo quản đúng là cách tiết kiệm nhất để bảo hộ phát huy giá trị.
