Cách mặc áo phao cứu sinh đúng chuẩn là kỹ năng quan trọng với bất kỳ ai làm việc hay đi lại trên sông biển. Chúng tôi là đội ngũ kỹ sư an toàn đã nhiều năm làm việc cùng nhà máy và tàu biển. Điều chúng tôi gặp nhiều nhất không phải là thiếu áo. Áo được mua đủ, treo đủ, nhưng đến lúc cần thì người mặc vẫn lúng túng. Áo phao chỉ phát huy tác dụng khi được mặc đúng ngay từ đầu chuyến đi, không phải khi tàu đã nghiêng.
Quy trình cách mặc áo phao cứu sinh không hề phức tạp. Bạn kéo khóa, luồn đai qua hai vai, cài khóa ngực rồi siết đai eo. Sau đó nên dừng lại vài giây để xem áo có lỏng hay bị xoay lệch không. Chỉ cần lặp lại đều tay vài lần, bạn sẽ quen rất nhanh.
Kiểm tra áo phao trước khi mặc
Việc đầu tiên là nhìn kỹ vỏ áo. Tìm vết rách, chỗ bị mục hay đường may bị bung. Một vết rách nhỏ có thể không đáng lo khi áo nằm trên giá, nhưng khi xuống nước, nó sẽ khiến áo mất dần sức nổi. Tiếp theo, kiểm tra khóa và dây đai, bảo đảm chúng vẫn kéo, cài và siết chắc chắn.
Sau đó, hãy xem tem kiểm định và hạn sử dụng in trên áo. Chúng tôi từng gặp một trường hợp áo trông còn rất mới nhưng tem đã quá hạn từ hai năm trước. Áo hết hạn hoặc mất tem kiểm định nên được thay thế, dù bề ngoài vẫn còn đẹp.
Với loại áo tự phồng dùng bình CO2, cần xác nhận bình còn đủ áp suất và chưa bị kích hoạt. Bình đã từng xả thì phải thay mới, không nên cố dùng lại.
Các bước mặc áo đúng chuẩn
Dưới đây là quy trình chúng tôi thường hướng dẫn thuyền viên trong các buổi huấn luyện an toàn. Đọc chậm và làm theo từng bước sẽ giúp bạn mặc đúng ngay lần đầu tiên.
- Bước 1: Khoác áo vào người, mặt có nhãn hướng ra phía trước.
- Bước 2: Luồn đai qua háng và cài khóa đùi nếu áo có đai háng.
- Bước 3: Cài khóa ngực, kéo dây siết để áo ôm sát thân nhưng vẫn thở thoải mái.
- Bước 4: Siết đai eo và kiểm tra không còn khoảng hở lớn giữa áo và cơ thể.
Đai háng là chi tiết nhiều người coi là thừa. Thực tế, nó giữ áo khỏi bị tuột lên cổ khi rơi xuống nước. Nếu thiếu đai háng, áo có thể đẩy đầu người mặc ngửa ra sau, khiến họ khó giữ mặt trên mặt nước.
Tình huống thực tế trên tàu cá và tàu du lịch
Một thuyền viên tàu cá từng kể với chúng tôi rằng khi gặp sóng lớn ngoài khơi, anh chỉ mất khoảng nửa phút để mặc áo. Lý do là anh đã luyện tập đều đặn ngay trên tàu và tự kiểm tra lại sau mỗi chuyến.
Với tàu cao tốc đi ra đảo, tình huống thường khác. Hành khách ngồi kín chỗ, áo nằm dưới ghế hoặc trong ngăn, và khi tàu chao mạnh, mọi người đều hoảng. Chúng tôi khuyên đơn vị vận hành nên hướng dẫn mặc áo trước khi tàu rời bến.
Thời gian thao tác trung bình khoảng 30 đến 60 giây khi bạn đã quen tay. Nếu chưa từng tập, con số này có thể gấp đôi.
Những lỗi hay gặp khi mặc áo phao
- Mặc lệch khiến áo bị xoay ra sau lưng: kiểm tra nhãn in trước ngực, nếu nhãn nằm phía sau thì cởi ra mặc lại ngay.
- Đai lỏng có thể khiến áo tuột lên cổ khi nhảy xuống nước: siết lại đai eo và đai háng, rồi kéo nhẹ áo để chắc chắn.
- Quên cài khóa ngực khi đang vội: trước khi di chuyển, rà lại toàn bộ khóa, chỉ mất chưa đến năm giây.
- Kích hoạt nhầm bình CO2 khi còn trên tàu: tháo bình và kiểm tra lại toàn bộ áo, đặt áo ở nơi dễ lấy nhưng không bị va đập.
Các loại áo phao phổ biến tại Việt Nam
- Áo phao bọt xốp: giá rẻ, không cần bảo trì, nhưng cồng kềnh và nặng; phù hợp đánh bắt gần bờ và tàu nội địa.
- Áo tự phồng CO2: gọn nhẹ, phồng rất nhanh, nhưng bắt buộc kiểm tra bình định kỳ.
- Áo có đèn và còi: dành cho người làm đêm hoặc đi tàu xa bờ, vì trời tối rất khó phát hiện người đang trôi.
Nếu bạn đi đánh bắt, nên ưu tiên loại có đèn để đội cứu hộ dễ tìm khi trời tối. Với khách du lịch đi tàu ngắn ngày, loại tự phồng là lựa chọn tiện hơn. Hãy cân nhắc theo môi trường làm việc thực tế thay vì chỉ nhìn vào giá.
Bảo quản và kiểm tra áo phao định kỳ
Áo phao nên được phơi khô sau mỗi lần sử dụng và cất ở nơi thoáng mát, tránh nắng gắt và độ ẩm cao. Chúng tôi từng thấy nhiều kho tàu cất áo trong khoang kín, kết quả là vỏ áo bị ẩm mốc và dần giòn đi.
Hãy kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, thường là mỗi năm một lần. Ghi lại ngày kiểm tra và tình trạng từng chiếc vào sổ theo dõi để có căn cứ khi được kiểm tra đột xuất. Muốn hiểu rõ hơn về việc kiểm tra thiết bị cứu sinh theo đợt, bạn có thể đọc thêm quy trình kiểm tra thiết bị cứu sinh định kỳ và hồ sơ đi kèm. Nếu muốn tìm hiểu cách bảo quản khi chưa sử dụng, xem phao cứu sinh bảo quản đúng cách và kiểm tra trước chuyến đi.
Hướng dẫn mặc áo cho trẻ em và người lớn tuổi
Với trẻ nhỏ, việc chọn đúng cỡ quan trọng hơn cả. Áo quá rộng sẽ dễ tuột, còn áo quá chật lại gây khó thở. Hãy chọn theo cân nặng và chiều cao ghi trên nhãn, đừng chỉ đoán theo tuổi. Loại có đai háng giữ chắc hơn nên là lựa chọn mặc định cho các bé.
Nên để trẻ tự kéo khóa và tự kiểm tra dây đai, nhưng người lớn phải đứng cạnh để rà soát lại từng khóa. Người lớn tuổi nên luyện tập thao tác trước chuyến đi để quen tay, vì phản xạ thường chậm hơn người trẻ.
Quy định và trách nhiệm khi đi tàu biển
Chủ tàu có trách nhiệm trang bị đủ áo phao cho hành khách theo quy định hiện hành. Thuyền viên cần được hướng dẫn sử dụng thiết bị ngay trong buổi an toàn đầu chuyến, không nên chỉ phát áo rồi thôi.
Bạn có thể tham khảo thêm quy chuẩn tại an toàn hàng hải và cách chọn áo phao đúng loại, đúng cỡ. Khi cần trang bị thêm thiết bị cho tàu, nên xem danh mục thiết bị an toàn tàu biển, kiểm định và bảo dưỡng để lập kế hoạch đồng bộ. Để tìm hiểu các loại thiết bị hỗ trợ tại nơi làm việc, tham khảo thiết bị cứu hộ cứu nạn cần có tại nơi làm việc. Với nhu cầu lựa chọn thiết bị an toàn cho doanh nghiệp, bạn cũng có thể tham khảo thêm tại mona.media.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mặc áo phao ngay khi lên tàu hay chỉ mặc khi có sự cố?
Chúng tôi khuyên nên mặc ngay khi lên tàu, nhất là với tàu nhỏ hoặc khi trời có gió lớn. Mặc sớm giúp bạn không luống cuống khi tình huống bất ngờ xảy ra.
Áo phao tự phồng có cần bơm thêm thủ công không?
Thông thường không cần. Bình CO2 sẽ tự phồng khi tiếp xúc với nước. Nếu áo chưa đủ căng, bạn có thể bơm thêm qua van phụ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
Có thể giặt áo phao bằng máy giặt được không?
Không nên. Hãy rửa nhẹ bằng nước sạch và xà phòng trung tính, sau đó phơi khô ở chỗ thoáng. Máy giặt có thể làm hỏng khóa, đai và lớp vỏ của áo.
Làm sao biết áo phao đã hết hạn sử dụng?
Hãy xem ngày ghi trên tem kiểm định hoặc nhãn áo. Nếu không tìm thấy thông tin, đừng tự đoán mà nên mang áo tới đơn vị kiểm định để được đánh giá chính xác.
Trẻ em dưới bao nhiêu tuổi cần mặc loại áo phao có đai háng?
Trẻ nhỏ nên mặc loại có đai háng để tránh áo tuột lên cổ. Bạn nên chọn theo cân nặng ghi trên nhãn sản phẩm thay vì chỉ dựa vào tuổi.
