Thiết bị cứu hộ cứu nạn là nhóm dụng cụ giúp bảo vệ và đưa người ra khỏi vùng nguy hiểm khi có cháy, ngập nước, sập đổ, tràn hóa chất hay tai nạn trên biển. Đi kiểm tra nhiều nhà xưởng và tàu cá, chúng tôi nhận thấy thiết bị thường nằm sâu trong kho, không ai nhớ để ở đâu. Đến lúc sự cố xảy ra, người ta mới loay hoay không biết lấy ra và dùng thế nào.
Các thiết bị thường gặp thuộc bốn nhóm: phương tiện nổi, dụng cụ thoát hiểm, dụng cụ cắt phá để mở đường, và thiết bị liên lạc, chiếu sáng để báo động. Mỗi nhóm phục vụ một nhu cầu khác nhau. Không phải nơi nào cũng cần đủ cả bốn.
Thiết bị cứu hộ cứu nạn là gì? Hiểu nhanh trong vài phút
Đây là bộ dụng cụ giúp người lao động tự cứu mình trong những phút đầu. Đồng thời, thiết bị giúp người xung quanh tiếp cận nạn nhân kịp thời.
Vài phút đầu khi sự cố xảy ra thường quyết định phần lớn kết quả. Vì vậy, tàu thuyền và nhà máy nên có sẵn thiết bị tại chỗ. Đội cứu nạn bên ngoài cần thời gian di chuyển tới nơi.
Các nhóm thiết bị thường dùng trong thực tế
Nhóm đầu tiên là thiết bị nổi cứu sinh, gồm áo phao, phao tròn và bè cứu sinh. Trên tàu, áo phao là món quan trọng nhất. Cần chọn đúng cỡ cho từng người: áo rộng dễ tuột khi nhảy xuống nước, áo chật lại cản trở hô hấp.
Nhóm thứ hai là thiết bị thoát hiểm và cứu nạn, gồm dây cứu hộ, thang dây, mặt nạ thở và đèn pin chống cháy nổ. Trong khói dày, đèn pin còn sáng có thể giúp tìm được cửa thoát.
Nhóm thứ ba là dụng cụ cắt phá và mở đường như búa phá kính, kìm cắt và xà beng. Khi có người kẹt sau cửa sắt hay trong cabin biến dạng, các dụng cụ này rút ngắn đáng kể thời gian cứu hộ.
Nhóm cuối là thiết bị liên lạc và báo động: còi hơi, bộ đàm và đèn tín hiệu. Nên kiểm tra âm thanh có truyền tới những khu vực xa nhất trong nhà xưởng không.
Ví dụ thực tế ở nhà xưởng và trên tàu
Tại một nhà máy có kho hóa chất bị rò rỉ van, công nhân đứng gần đã hít khí độc trong vài giây. Nhờ mặt nạ lọc khí và bộ đồ bảo hộ đã có sẵn, người cứu hộ tiếp cận nạn nhân an toàn hơn.
Trên một tàu cá gặp sóng lớn, ngư dân mặc áo phao đúng cỡ đã nổi được gần hai tiếng chờ tàu khác tới. Vị trí treo phao nên dễ với tới, không cất trong ngăn kéo khóa kín.
Khi công nhân bị kẹt trong không gian kín như bể chứa, dây cứu hộ và thang dây cho phép kéo người ra mà không cần ai chui xuống. Người cứu hộ không nên tự ý lao vào, vì không khí bên trong có thể thiếu oxy.
Ưu điểm và nhược điểm khi trang bị
Lợi ích rõ nhất là giảm thiệt hại về người, rút ngắn thời gian xử lý sự cố và đáp ứng yêu cầu kiểm tra an toàn. Thiết bị có sẵn đúng chỗ giúp người lao động không phải tìm kiếm khi tình huống diễn biến nhanh.
Nhược điểm là chi phí đầu tư ban đầu không nhỏ. Thiết bị còn cần bảo trì và thay thế định kỳ. Thiết bị chỉ phát huy giá trị khi con người biết cách sử dụng.
Nên ưu tiên thiết bị phù hợp với môi trường làm việc. Mười món đúng việc có giá trị hơn nhiều so với ba mươi món không ai dùng tới.
Gợi ý nhóm thiết bị theo môi trường làm việc
Bảng dưới đây chỉ gợi ý nhóm thiết bị cốt lõi cho từng môi trường. Không ghi giá vì mỗi nơi một khác. Hãy xem đây là điểm xuất phát để đối chiếu với thực tế của đơn vị mình.
| Môi trường | Thiết bị cốt lõi |
|---|---|
| Nhà xưởng hóa chất | Mặt nạ lọc khí, bộ đồ bảo hộ, đèn pin chống cháy nổ, bộ đàm |
| Nhà máy cơ khí | Búa phá kính, kìm cắt, còi hơi, dây cứu hộ |
| Tàu thuyền | Áo phao, phao tròn, bè cứu sinh, đèn tín hiệu |
| Công trình xây dựng | Thang dây, dây cứu hộ, đèn chiếu sáng, còi báo động |
Cách chọn đúng loại cho nơi bạn làm việc
Bước đầu tiên là xác định rủi ro chính. Một nhà xưởng có nguy cơ cháy khác hẳn bến cảng hay công trình cao tầng. Hãy đi một vòng khu vực và tự hỏi điều gì có thể xảy ra nghiêm trọng nhất.
Sau đó, kiểm tra chứng nhận chất lượng và nguồn gốc xuất xứ. Đừng chỉ nhìn vào giá rẻ hay vẻ bề ngoài.
Đối chiếu số lượng với số người và diện tích cần bảo vệ, chọn vị trí lắp đặt dễ tiếp cận và có biển chỉ dẫn rõ ràng. Nếu muốn tham khảo thêm về hộp sơ cứu, bạn có thể xem bài hộp sơ cứu: chọn đúng nhu cầu và bảo quản hiệu quả. Doanh nghiệp đang theo dõi chi phí mua sắm có thể tham khảo cổng thanh toán miễn phí để quản lý khoản chi này thuận tiện hơn.
Bảo quản và kiểm tra thiết bị định kỳ
Thiết bị thường bị lãng quên ngay sau khi mua về. Nên lập lịch kiểm tra theo tháng hoặc quý và ghi chép vào sổ theo dõi.
Cần thay ngay khi vỏ nứt, quá hạn sử dụng, hoặc đèn và còi không còn phát tín hiệu. Tránh để thiết bị nơi ẩm ướt, nắng gắt hoặc gần hóa chất ăn mòn. Muốn biết quy trình chi tiết, bạn có thể đọc bài kiểm tra thiết bị cứu sinh định kỳ: quy trình và hồ sơ.
Quy trình sử dụng khi xảy ra sự cố
Việc đầu tiên không phải là lao vào cứu ngay. Hãy đánh giá an toàn hiện trường, xem có khí độc, lửa hay nước đang dâng lên không.
Chỉ dùng đúng thiết bị cho đúng tình huống và không thử nghiệm lúc đang khẩn cấp. Hệ thống phòng cháy thường vận hành song song với thiết bị cứu hộ. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại bài hệ thống PCCC cơ sở: kiến thức nền tảng cần nắm.
Sau sự cố, cần kiểm tra, vệ sinh và thay thế những món đã dùng để luôn sẵn sàng cho lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Thiết bị cứu hộ cứu nạn bắt buộc phải có ở những nơi nào?
Thông thường là tàu thuyền, nhà máy, kho chứa hóa chất, công trình xây dựng và các cơ sở có đông lao động. Quy định cụ thể tùy loại hình hoạt động và địa phương, nên đối chiếu với cơ quan quản lý có thẩm quyền.
Doanh nghiệp nhỏ có cần đầu tư đầy đủ các nhóm thiết bị không?
Không nhất thiết. Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu từ rủi ro lớn nhất rồi bổ sung dần theo thời gian.
Thiết bị cứu hộ nên kiểm tra bao lâu một lần?
Thường là kiểm tra bề ngoài hàng tháng và kiểm tra chức năng hàng quý. Nên làm theo khuyến nghị của nhà sản xuất.
Có cần đào tạo nhân viên trước khi sử dụng thiết bị không?
Cần. Một buổi diễn tập ngắn có giá trị hơn nhiều món đồ nằm im trong kho.
Làm sao biết thiết bị cứu hộ đã hết tác dụng?
Nhìn vào tình trạng vật lý và hạn sử dụng ghi trên tem. Vỏ nứt, đèn tắt, còi không kêu hoặc quá hạn đều là tín hiệu cần thay ngay.
Hôm nay hãy đi một vòng nơi bạn làm việc, xác định đúng vị trí từng thiết bị và hỏi xem ai trong nhóm biết cách dùng. Chỗ nào không ai trả lời được chính là chỗ cần xử lý trước.
